ΑπόψειςΆρθρα

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι προκλήσεις της Τουρκίας

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού*

Η κάθοδος του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Ορούτς Ρείς στην υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας και της Κύπρου αποτελεί μια τεράστια πρόκληση της Τουρκίας απέναντι στην κυριαρχία της Ελλάδας και της Κύπρου.

Παρά το γεγονός ότι σε αρχικό στάδιο οι πληροφορίες ανέφεραν ότι το Ορούτς Ρείς δεν πραγματοποιούσε σεισμογραφικές έρευνες, είναι πλέον γεγονός ότι το τουρκικό σκάφος πραγματοποιεί τις τελευταίες μέρες σεισμογραφικές έρευνες ως διαφαίνεται, πέραν των άλλων πληροφοριών, από τις κυκλικές παράλληλες κινήσεις του και τον πλου των συνοδευτικών του σκαφών.

Τονίζεται το γεγονός ότι οι ενέργειες της Τουρκίας αποτελούν κατάφωρη παραβίαση του Δικαίου της Θάλασσας, όπως θεσμοθετείται μέσα από την Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 και τους αντίστοιχους κανόνες του διεθνούς εθιμικού δικαίου που αφορούν στο δίκαιο της θάλασσας. Συγκεκριμένα, παραβιάζονται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου ως ορίζονται στο Άρθρο 77 της Σύμβασης του 1982 και τα οποία δεν εξαρτώνται από την πραγματική ή ιδεατή κατοχή ή από οποιαδήποτε ρητή διακήρυξη, αφ’ης στιγμής υπάρχουν εξυπαρχής και αυτοδικαίως. Αν και υπάρχει ζήτημα οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Κύπρου – Τουρκίας – Ελλάδας στο εν λόγω σημείο, το δίκαιο της θάλασσας ρητά επιβάλλει ότι τα εμπλεκόμενα κράτη, εκκρεμούσης συμφωνίας οριοθέτησης, σε πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να συνάψουν προσωρινές διευθετήσεις πρακτικής φύσης, και κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, να μην θέτουν σε κίνδυνο ή παρεμποδίζουν την επίτευξη τελικής συμφωνίας, με τις πιο πάνω διευθετήσεις να μην επηρεάζουν μάλιστα την τελική οριοθέτηση. Οι πειρατικές ενέργειες της Τουρκίας όχι μόνο υποσκάπτουν τις οποιεσδήποτε τυχόν προσωρινές διευθετήσεις αλλά καταστρατηγούν βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου που ορίζουν τις σχέσεις γειτονίας, ειρήνης και σταθερότητας.

Στο πλαίσιο των πιο πάνω εξελίξεων, Αθήνα και Λευκωσία προβαίνουν σε ένα έντονο διπλωματικό αγώνα για καταδίκη της Τουρκίας και αποτροπή ενός θερμού επεισοδίου στην περιοχή. Οι παράνομες ενέργειες, φυσικά, της Τουρκίας δεν δημιουργούν τετελεσμένα, πέραν της σταθερούς αμφισβήτησης της Τουρκίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου, αφού εφαρμόζεται η βασική αρχή του διεθνούς δικαίου ότι ex injuria non ius oritur. Δημιουργούν, όμως, μια συνεχή και συνεχιζόμενη έντονη αμφισβήτηση των δεδομένων και αποπειρώνται να γκριζοποιήσουν θαλάσσιες περιοχές για να αποκομίσει, η Τουρκία, ενδεχομένως κέρδη και οφέλη σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση. Είναι για αυτούς ακριβώς τους λόγους που Αθήνα και Λευκωσία συντονίζονται για να αποτρέψουν τα πιο πάνω και να επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία για την κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου μέσω των ενεργειών της.

Από την Σαμοθράκη μέχρι και το ανατολικότερο όριο της ελληνικής θαλάσσιας επικράτειας παρατηρείται μια έντονη ναυτική δραστηριότητα, ενώ το ίδιο σκηνικό παρατηρείται στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου, όχι μόνο μέσω του ελληνικού και τουρκικού ναυτικού αλλά και άλλων χωρών όπως είναι η Γαλλία, οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες επιδεικνύουν με τον ένα ή άλλο τρόπο το ενδιαφέρον τους για τα τεκταινόμενα. Σε επίπεδο εναέριου χώρου καταγράφεται επίσης έντονη στρατιωτική κινητικότητα και παραβιάσεις του από πλευράς Τουρκίας.

Την ίδια στιγμή, Αθήνα και Λευκωσία συντονίζουν τις κινήσεις τους ενόψει και του επικείμενου άτυπου Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προγραμματισμένο για τις 27-28 Αυγούστου 2020 αλλά και του ειδικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προγραμματισμένο ειδικά για τις εξελίξεις στην νοτιοανατολική Μεσόγειο στις 24-25 Σεπτεμβρίου 2020. Επί τούτου θα πρέπει να τονιστεί το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αναγνωρίσει το γεγονός ότι τα εξωτερικά όρια της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι και τα δικά της εξωτερικά όρια. Η επίσκεψη του ΥΠΕΞ της Ελλάδος στις 18 Αυγούστου 2020 στην Κύπρο επιβεβαιώνει την εντατικοποίηση των κοινών προσπαθειών Ελλάδας και Κύπρου ενάντια στην κλιμάκωση της τουρκικής παραβατικότητας και τον διπλωματικό μαραθώνιο στον οποίο έχουν τα δυο κράτη εμπλακεί ούτως ώστε να υπάρξουν πραγματικές κυρώσεις στην Τουρκία για τις παράνομες ενέργειές της.   

Εν κατακλείδι πρέπει να τονιστεί ότι όπως η φύση απεχθάνεται το κενό, έτσι και η γεωπολιτική απεχθάνεται το κενό ισχύος, γεγονός που θα πρέπει να καλυφθεί μέσω της δημιουργίας ενός θύλακα παραγωγής ασφάλειας και σταθερότητας που Ελλάδα και Κύπρος, σε σύμπραξη με φίλια διακείμενα κράτη όπως είναι η Γαλλία, το Ισραήλ, η Αίγυπτος κ.ο.κ. Μια τέτοια ενέργεια θα είναι ικανή να αντικρούσει τις αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσόγειου και της Μέσης Ανατολής.


*Λέκτορα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.B Law (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Show More

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
Close