Ατζέντα

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ: Κατατέθηκε το Αμερικανικό σχέδιο για Κυπριακό (1978)

Το λεγόμενο αμερικανικό σχέδιο είναι επίσημο έγγραφο που είχε υποβληθεί από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών (σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις της Βρεττανίας και του Καναδά), στην κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων. Αποσκοπούσε στην εξεύρεση συμφωνημένης λύσης στο Κυπριακό πρόβλημα και υποβλήθηκε, διά της κανονικής διπλωματικής οδού, στις 10 Νοεμβρίου του 1978, αφού είχαν προηγηθεί παρασκηνιακές βολιδοσκοπήσεις.

Το σχέδιο κοινοποιήθηκε και στις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Το έγγραφο αυτό καλύπτει τρεις δακτυλογραφημένες σελίδες και επί πλέον παράρτημα για το «ειδικό» θέμα των Βαρωσίων. Είναι διατυπωμένο στην αγγλική γλώσσα και χαρακτηρίζεται σαν εμπιστευτικό (confidential). Φέρει τίτλο: Πλαίσιο για διευθέτηση του Κυπριακού.

Όταν υπεβλήθη, το σχέδιο αυτό απετέλεσε αντικείμενο διαβουλεύσεων, συζητήσεων και αντεγκλήσεων ακόμη, μεταξύ των πολιτικών ηγετών και των πολιτικών κομμάτων της Κύπρου. Η κυβέρνηση της Κύπρου είχε, για το σχέδιο αυτό, και διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση της Ελλάδας. Τελικά η κυπριακή κυβέρνηση απέρριψε το σχέδιο σαν βάση για διαπραγματεύσεις, αποδέχτηκε όμως να το συζητήσει σαν μη δεσμευτικό έγγραφο εργασίας, μαζί με άλλες παρόμοιες προτάσεις. Από ελληνικής κυπριακής πλευράς το σχέδιο θεωρήθηκε ότι περιείχε στοιχεία διχοτομικά (σημεία 1, 2 και 8, πιο κάτω).

Το αμερικανικό σχέδιο αποτελείτο από 12 σημεία, τα κυριότερα των οποίων είναι:

  1. Η Κυπριακή Δημοκρατία θα είναι δικοινοτικό ομόσπονδο κράτος με δυο περιοχές, εκ των οποίων η μια θα κατοικείται κυρίως από Ελληνοκυπρίους και η άλλη από Τουρκοκυπρίους.
  2. Οι δυο περιοχές θα έχουν σημαντικές εξουσίες και ευθύνες.
  3. Θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, όπως της διακίνησης, της εγκατάστασης και της ιδιοκτησίας, θα ενσωματωθούν στο ομοσπονδιακό σύνταγμα.
  4. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα έχει και τις εξουσίες για τις εξωτερικές υποθέσεις, την εξωτερική άμυνα, το νόμισμα, τις επικοινωνίες, τα τελωνεία, τη μετανάστευση, την πολιτική αεροπορία.
  5. Θα υπάρχει Άνω Βουλή με ίση εκπροσώπηση των δυο κοινοτήτων και Κάτω Βουλή με εκπροσώπηση κατ’ αναλογία πληθυσμού.
  6. Θα υπάρχει πρόεδρος και αντιπρόεδρος, όχι όμως και οι δυο από την ίδια κοινότητα. Από κοινού θα διορίζουν το υπουργικό συμβούλιο, στο οποίο καμιά κοινότητα δεν θα εκπροσωπείται με ποσοστό λιγότερο του 30%. Ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος θα έχουν δικαίωμα αρνησικυρίας, που θα μπορεί όμως ν’ ανατρέπεται από τα 2/3 των ψήφων των δυο Βουλών.
  7. Θα υπάρχει ομόσπονδο ανώτατο δικαστήριο με μέλη ένα Ελληνοκύπριο, έναν Τουρκοκύπριο και έναν μη Κύπριο.
  8. Στις δυο περιοχές θα ιδρυθούν τοπικοί κυβερνητικοί θεσμοί, που θα εκλέγονται δημοκρατικά, θα υπάρχουν δε σε κάθε περιοχή εκτελεστική και νομοθετική εξουσία.
  9. Θα υπάρχει υπηρεσία περιφερειακής συνεργασίας με ίση εκπροσώπηση, που θα φροντίζει για πρακτική συνεργασία των δυο περιοχών.
  10. Προνοείται η αποχώρηση των μη κυπριακών ενόπλων δυνάμεων, με πιθανότητα αποστρατικοποίησης, με μόνη την αστυνομία ελαφρά εξοπλισμένη.

Για το θέμα των Βαρωσίων, το σχέδιο εισηγείτο επανεγκατάσταση σε μια περιοχή, στον καθορισμό της οποίας θα έπρεπε να ληφθούν υπόψιν οι ανησυχίες των Τουρκοκυπρίων για την ασφάλεια της παλαιάς Αμμοχώστου και του λιμανιού. Η περιοχή επανεγκατάστασης θα ετίθετο υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών και θα εθεωρείτο προέκταση της νεκρής ζώνης.

ΠΗΓΗ: polignosi.com

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close