Ατζέντα

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ το 1958: Η σφαγή των Κοντεμενιωτών στο Κιόνελι

Το Κιόνελι είναι αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό της επαρχίας Λευκωσίας, στη γεωγραφική περιφέρεια της Μεσαορίας, περί τα 7,5 χμ. βορειοδυτικά της πρωτεύουσας. Βρίσκεται στην κατεχόμενη από το 1974 από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής περιοχή της Κύπρου.

Το Κιόνελι είναι κτισμένο σε μέσο υψόμετρο 145 μέτρων με τα βόρειά του σύνορα να αποτελούν μέρος των διοικητικών ορίων Κερύνειας – Λευκωσίας. Το υψόμετρο στα βόρεια του χωριού φθάνει τα 228 μέτρα, πέφτει στα 145 κοντά στον οικισμό και στα 130 μέτρα στα νότια. Το τοπίο είναι διαμελισμένο από τον Αλμυρό και τον Τζιηννάρ, παραπόταμους του ποταμού Πηδκιά.

Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι κιμωλίες, οι μάργες και οι ψαμμίτες του σχηματισμού Πάχνας, ο φλύσχης της Κυθρέας και οι πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν ξερορεντζίνες.

Η περιοχή του χωριού δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση περί τα 350 χιλιοστόμετρα. Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ήσαν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Καλλιεργούνταν κυρίως τα σιτηρά, τα νομευτικά φυτά, τα λαχανικά  και τα όσπρια. Εξάλλου το 1973 εκτρέφονταν στο χωριό από 288 κτηνοτρόφους 1.214 πρόβατα, 2.354 κατσίκες, 89 αγελάδες, 7 ντόπια βόδια και 25.036 πουλερικά.

Από συγκοινωνιακής απόψεως, το Κιόνελι συνδέεται οδικά στα βόρεια με την πόλη της Κερύνειας (περί τα 18 χμ.) και στα βορειοδυτικά με το επίσης τουρκοκυπριακό χωριό Κανλί (περί τα 5 χμ.). Συνδέεται επίσης στα νοτιοανατολικά με το χωριό Ορτά Κιογιού (περί τα 4 χμ.) και μέσω του με την πρωτεύουσα Λευκωσία.

Με βάση την επίσημη απογραφή πληθυσμού του 1973, το Κιόνελι ήταν το τρίτο μεγαλύτερο σε πληθυσμό τουρκοκυπριακό χωριό της Κύπρου μετά τα χωριά Λεύκα και Λουρουτζίνα. Η σταθερή πληθυσμιακή αύξηση των κατοίκων του χωριού, οφείλεται κατά ένα βασικό λόγο στο γεγονός ότι τούτο βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την πρωτεύουσα Λευκωσία. Εξάλλου ήδη από την εποχή του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα (1955-59), το Κιόνελι ήταν συνδεδεμένο με την τουρκική συνοικία της Λευκωσίας, μαζί με την οποία απετέλεσε τον ισχυρότερο θύλακο που δημιούργησαν στο νησί οι Τουρκοκύπριοι.

Ο δρόμος Λευκωσίας – Κερύνειας μέσω Κιόνελι, που κατασκευάστηκε από τους Βρετανούς, ένωσε το χωριό με την πρωτεύουσα το 1899. Ο κύριος αυτός δρόμος, που ελεγχόταν πάντοτε από τους Τουρκοκυπρίους κατοίκους του Κιόνελι, εξαιτίας αυτών λειτουργούσε πολύ προβληματικά μεταξύ 1964 και 1974.

Μετά την τουρκική στρατιωτική εισβολή στην Κύπρο, το καλοκαίρι του 1974, το Κιόνελι περιλήφθηκε στο κατεχόμενο από τους εισβολείς τμήμα της Κύπρου.

Το χωριό Κιόνελι συνέδεσε το όνομά του με ένα από τα σοβαρότερα και στυγερότερα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην Κύπρο, τη γνωστή σφαγή του Κιόνελι.

Κιόνελι σφαγή: Το έγκλημα αυτό διαπράχθηκε από εξτρεμιστές Τουρκοκυπρίους, με τη βοήθεια των Βρετανών αποικιοκρατών, στα χωράφια μεταξύ των χωριών Κιόνελι και Ορτά Κιογιού στις 12 Ιουνίου του 1958, όπου εν ψυχρώ σφαγιάστηκαν 8 Ελληνοκύπριοι από το χωριό Κοντεμένος. Οι λεπτομέρειες του εγκλήματος είναι οι ακόλουθες:

Το απομεσήμερο της 12ης Ιουνίου του 1958 έφθασαν στο χωριό Κοντεμένος — τυχαία ή όχι— πληροφορίες ότι στο γειτονικό χωριό Σκυλλούρα είχαν αρχίσει συγκρούσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Τέτοιες συγκρούσεις ήσαν συχνές κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα, και οι Βρετανοί τις υποδαύλιζαν και τις υποβοηθούσαν, με σκοπό να επιδεινώσουν την ένταση μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων της Κύπρου, πράγμα που θα εξυπηρετούσε το σχέδιο Μακμίλλαν για διχοτόμηση της Κύπρου.

Όταν έφθασαν οι πληροφορίες στον Κοντεμένο, 35 περίπου άτομα από το χωριό επιβιβάστηκαν σε δυο φορτηγά αυτοκίνητα με σκοπό να πάνε στη Σκυλλούρα για βοήθεια των εκεί Ελληνοκυπρίων. Σταμάτησαν έξω από το χωριό Σκυλλούρα και περίμεναν νεότερες ειδήσεις. Εκεί συνελήφθησαν όλοι από αγγλική περίπολο και οδηγήθηκαν στο χωριό Κιόνελι. Αφού αναγκάστηκαν από τους Άγγλους να αναμένουν με τα χέρια υψωμένα για 15 περίπου λεπτά, στη συνέχεια τους ελέχθη ότι ήσαν ελεύθεροι να επιστρέψουν περπατητοί στο χωριό τους, μέσα από τα χωράφια του Κιόνελι. Οι Άγγλοι αναχώρησαν, αφήνοντάς τους εκεί μόνους και άοπλους. Στο μεταξύ οι Τουρκοκύπριοι του Κιόνελι είχαν ξεσηκωθεί. Τους Ελληνοκυπρίους, που βάδιζαν τώρα μέσα στα χωράφια με κατεύθυνση τον Κοντεμένο, πρόλαβαν δυο Τουρκοκύπριοι μοτοσυκλετιστές, οπλισμένοι με περίστροφα, που άρχισαν να τους πυροβολούν αποκόπτοντας την πορεία τους. Τους πρόλαβε έτσι το πλήθος των Τουρκοκυπρίων από το Κιόνελι, οπλισμένο με ρόπαλα και γεωργικά εργαλεία, που επετέθη κατά των 35 άοπλων Κοντεμενιωτών. Αρκετοί κατόρθωσαν να διαφύγουν, οι περισσότεροι τραυματισμένοι. Οκτώ Κοντεμενιώτες σκοτώθηκαν. Τα ονόματά τους είναι:

  1. Ευριπίδης Κυριάκου
  2. Κώστας Μουρής
  3. Πέτρος Σταύρου
  4. Χαράλαμπος Σταύρου
  5. Γεώργιος Σταύρου
  6. Ιωάννης Σταύρου
  7. Χριστόδουλος Σταύρου
  8. Σωτήρης Χατζηβασιλείου

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το φρικτό αυτό έγκλημα είχε σχεδιαστεί από τους Βρετανούς οι οποίοι, σύμφωνα προς μαρτυρίες των Κοντεμενιωτών που επέζησαν, είχαν συνεννοηθεί για τη σφαγή με τους Τουρκοκυπρίους του Κιόνελι. Είναι χαρακτηριστική η λεπτομέρεια ότι ο επικεφαλής του βρετανικού στρατιωτικού αποσπάσματος είχε συνομιλία με τον ένα από τους δυο Τουρκοκυπρίους ένοπλους μοτοσυκλετιστές πριν από τη σφαγή, όταν οι Κοντεμενιώτες κρατούνταν στα χωράφια κοντά στο Κιόνελι. Όταν ο μοτοσυκλετιστής έφυγε με κατεύθυνση το Κιόνελι, ο Άγγλος αρχηγός της περιπόλου ανάγκασε τους Κοντεμενιώτες ν’ αναμένουν 10 ακόμη λεπτά πριν τους αφήσει να φύγουν μόνοι. Πριν αφεθούν στα χωράφια, οι 35 Κοντεμενιώτες διήλθαν, με τη συνοδεία των Βρετανών, με αυτοκίνητα από το Κιόνελι. Της «πομπής» προηγείτο ο Τουρκοκύπριος μοτοσυκλετιστής, που με φωνές καλούσε τους Κιονελίτες να ξεσηκωθούν κατά των Ελληνοκυπρίων αιχμαλώτων.

ΠΗΓΗ: polignosi.com

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close